ENGLISH
As Türkiye prepares to host COP31, we, the undersigned civil society organizations, acknowledge the Turkish Presidency’s decision to elevate Zero Waste and waste-derived methane reduction as top priorities within the Action Agenda. We affirm that zero waste is an indispensable strategy for climate mitigation, adaptation, and co-benefits, given that approximately 70% of global greenhouse gas emissions are linked to the materials economy—the extraction, production, and disposal of “stuff.” However, we stress that this focus must reinforce, not replace, a binding global roadmap for fossil fuel phase-out.
1. Zero Waste as a Fossil Fuel Phase-Out Strategy
Zero Waste is one of the central actions for climate mitigation. It is a vision and roadmap for designing waste out of the system through strategies that change how we produce and consume goods and process discarded materials. This approach meets environmental justice and eventually ends the disposal of waste in landfills and incinerators, while keeping the materials economy within planetary boundaries. The production and disposal of materials—plastics, cement, steel, paper, and others—generate roughly 29% of all global greenhouse gas emissions, and 99% of plastics are made from fossil fuels. Therefore, zero waste and plastic reduction policies are, by definition, fossil fuel phase-out strategies. A high-ambition COP31 agenda must include binding targets to cap and reduce plastic production, aligned with the UN Global Plastic Treaty, to ensure that the “Zero Waste” narrative does not become a cover for continued petrochemical expansion.
2. Closing the Methane Accountability Gap and Advancing ROW Commitments
While we welcome Türkiye’s focus on waste-related methane, we note the contradiction in prioritizing this sector while the country remains one of the few major economies that has not signed the Global Methane Pledge—an important accountability gap. To lead a
credible COP31 presidency, Türkiye must commit to the pledge and translate this commitment into concrete, high-impact actions. Its signature of the COP29 ROW Declaration on Reducing Methane from Organic Waste demonstrates initial commitment, but ambitious implementation is needed.
In addition to acknowledging the ROW Declaration, Türkiye should:
● Set quantified methane reduction targets for the waste sector with clear interim milestones.
● Integrate these targets into its NDC.
● Legislate mandatory source separation and phase out landfilling of untreated organic waste.
● Establish dedicated financing and MRV frameworks to support implementation and ensure accountability.
● Ensure the social dimension of waste management is honored, including formal recognition, protections, and inclusion of waste pickers in policy design and delivery, with access to training, safety, and financial support.
● Explicitly avoid high-carbon “false solutions” such as open burning or waste-to-energy incineration.
3. Avoiding Counterproductive or Carbon-Intensive Pathways
These measures can reduce waste-sector methane by up to 95%, far more effective than technological fixes, and ensure that Türkiye’s leadership at COP31 is credible, ambitious, and socially inclusive.
We caution against policy approaches that favor high-carbon waste treatment technologies under the guise of climate solutions. Rebranding incineration (“waste-to-energy”), pyrolysis, or chemical recycling as mitigation strategies risks locking in emissions-intensive infrastructure, creating long-term dependence on fossil-fuel-derived energy, and diverting investment away from upstream solutions. Incineration is extremely expensive and represents an unsustainable use of both public and climate finance. It also generates toxic air pollutants, including dioxins, furans, and particulate matter, that disproportionately harm frontline and vulnerable communities, undermines local recycling and informal waste recovery economies, and produces hazardous residual ash. COP31 should instead prioritize upstream measures such as waste prevention, organic waste diversion, and inclusive management practices, which reduce emissions at the source while delivering social, economic, and environmental co-benefits.
4. Ending Waste Colonialism
Türkiye is uniquely positioned to lead globally in zero-waste solutions by ending its role as a top destination for plastic waste exports from the EU and UK. Imported plastic waste is not only largely unrecyclable – often up to 50% – but also represents an endless source of plastic pollution. When illegally burned, it produces black carbon, a super pollutant that accelerates global warming, along with other toxic emissions that disproportionately harm vulnerable communities. By implementing a comprehensive
ban on plastic waste imports, Türkiye can prioritize domestic reduction, strengthen national recycling systems, protect public health, and demonstrate leadership in environmental justice and climate action.
5. Centering a Just Transition for Waste Pickers and Other Waste Workers
COP30 delivered a breakthrough with the creation of a rights-based Just Transition Mechanism, a long-sought win for informal economy workers, communities, and movements across the Global South. Yet governments left unanswered the core question: who will pay for the transition. Without new, grant-based public finance and structural reform of the global financial system, the mechanism risks becoming another promise without the resources to deliver justice. Türkiye’s championing of zero waste should take the baton on this agenda and go further, advancing a transformation of the waste sector in line with UNFCCC and environmental justice principles. A genuine zero-waste approach means that waste pickers and other waste workers must be prioritized, formally recognized, and protected, as they are central actors in the country’s waste management system. This includes ensuring social security, occupational safety, fair employment and living income opportunities, and meaningful participation in decision-making for the new materials economy.
Conclusion
We call on the COP31 Presidency and Champion to present a unified climate roadmap that combines a robust fossil fuel phase-out with justice-centered zero-waste implementation. All Parties must ensure that the “Zero Waste” label does not mask low-ambition climate targets. Success at COP31 will depend on moving beyond showcase policies toward systemic shifts that protect both the planet and its people.
Türkçe
Ortak Bildiri: Sıfır Atık Hedefi COP31’in İklim Eyleminde Yüksek Hedeflerle Uyumlu Olmalıdır
Türkiye, COP31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanırken, aşağıda imzası bulunan sivil toplum kuruluşları olarak, Türkiye Başkanlığı’nın sıfır atık hedefini ve atıklardan kaynaklanan metan emisyonlarının azaltılmasını Eylem Gündemi’nin en önemli öncelikleri arasında konumlandırma kararını memnuniyetle karşılıyoruz. Küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık %70’inin kaynak çıkarımı, üretim ve bertaraf süreçlerini kapsayan malzeme ekonomisiyle bağlantılı olduğu göz önüne alındığında, sıfır atık yaklaşımının iklim değişikliğinin etkilerinin azaltılması, iklim değişikliğine uyum ve ortak faydalar için vazgeçilmez bir strateji olduğunu düşünüyoruz. Ancak, bu yaklaşımın fosil yakıtlardan aşamalı çıkışa yönelik bağlayıcı bir küresel yol haritasının yerine geçmemesi, aksine bu yol haritasını güçlendirmesi gerektiğini vurguluyoruz.
1. Sıfır Atık, Fosil Yakıtlardan Çıkışın Temel Stratejilerinden Biri Olmalıdır
Sıfır atık, iklim değişikliğinin etkilerini azaltmaya yönelik en temel yaklaşımlardan biridir. Üretim ve tüketim biçimlerimizi dönüştüren, atık haline gelen materyallerin nasıl yönetildiğini yeniden tanımlayan stratejiler aracılığıyla, atığın sistemin dışına çıkarılmasını hedefleyen bir vizyon ve yol haritası sunar. Bu yaklaşım, çevresel adaleti gözetirken aynı zamanda atıkların depolama sahalarında ve yakma tesislerinde bertaraf edilmesine son verilmesini ve kaynak kullanımının gezegenin sınırları içinde tutulmasını amaçlar. Plastik, çimento, çelik, kağıt ve diğer malzemelerin üretimi ve bertarafı, küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık %29’unu oluşturmaktadır. Ayrıca plastiklerin %99’u fosil kaynaklardan üretilmektedir. Bu nedenle, sıfır atık ve plastik azaltım politikaları, doğrudan fosil yakıtlardan aşamalı çıkış stratejilerinin bir parçasıdır. “Sıfır atık” söyleminin petrokimya sektöründeki büyümeyi meşrulaştıran bir araca dönüşmemesi için, yüksek hedefli bir COP31 gündemi, BM Küresel Plastik Anlaşması ile uyumlu şekilde plastik üretimini sınarlandıran ve azaltan bağlayıcı hedefler içermelidir.
2. Metan Emisyonlarında Hesap Verebilirlik Güçlendirilmeli ve Organik Atıklardan Kaynaklanan Metanın Azaltımına Yönelik Taahhütler Hayata Geçirilmelidir
Türkiye’nin atık kaynaklı metanları azaltmaya odaklanması memnuniyetle karşılıyoruz. Ankcak ülkenin hâlâ Küresel Metan Taahhüdünü imzalamamış birkaç büyük ekonomiden biri olması önemli bir çelişki ve hesap verebilirlik eksikliği yaratmaktadır. Türkiye’nin COP31 Başkanlığı’nı güvenilir ve güçlü bir şekilde yürütebilmesi için, Küresel Metan Taahhüdü’ne taraf olması ve bu taahhüdü somut, yüksek etkili politikalara dönüştürmesi gerekmektedir. Türkiye’nin COP29 kapsamında kabul edilen Organik Atıklardan Kaynaklanan Metanın Azaltılmasına İlişkin ROW Deklarasyonu’na imza atmış olması önemli bir başlangıç niteliği taşımaktadır. Ancak bu taahhüdün etkili olabilmesi için iddialı ve kapsamlı bir uygulama süreci gereklidir.
Türkiye, ROW Deklarasyonu’nu kabul etmiş olmanın yanı sıra:
- Atık sektörü için net ara hedefler içeren nicel metan azaltım hedefleri belirlemelidir.
- Bu hedefleri Ulusal Katkı Beyanı’na (NDC) entegre etmelidir.
- Kaynağında ayrıştırmayı zorunlu hale getirmeli ve işlenmemiş organik atıkların depolama alanlarına gönderilmesini aşamalı olarak sona erdirmelidir
- Uygulamayı desteklemek ve hesap verebilirliği sağlamak amacıyla özel finansman mekanizmaları ile Ölçme, Raporlama ve Doğrulama (MRV) sistemleri oluşturmalı,
- Atık yönetiminin sosyal boyutunu gözeterek; atık toplayıcıların resmi olarak tanınmasını, korunmasını ve politika geliştirme ile uygulama süreçlerine dahil edilmesini sağlamalı; eğitim, güvenlik ve finansal destek imkanlarına erişimlerini güvence altına almalı,
- Atık yakma veya atıktan enerji elde etme gibi yüksek karbon salımına yol açan “yanlış çözümlerden” açıkça kaçınmalı, buralara verilen teşvikleri sonlandırmalıdır.
Bu önlemler, atık sektöründen kaynaklanan metan emisyonlarını %95’e kadar azaltma potansiyeline sahip ve teknoloji yoğun çözümlerden çok daha etkilidir. Ayrıca teknoloji odaklı sınırlı çözümlere kıyasla çok daha etkili sonuçlar sağlayarak Türkiye’nin COP31 kapsamındaki liderliğinin güvenilir, iddialı ve sosyal açıdan kapsayıcı olmasına katkı sunacaktır.
3. Karbon Yoğun Yanlış Çözüm Yaratan Atık Yönetimi Yöntemlerinden Kaçınılmalıdır
İklim çözümü adı altında yüksek karbon salımına yol açan atık işleme teknolojilerini teşvik eden politika yaklaşımlarına karşı dikkatli olunmalıdır. Yakma tesislerinin (“atıktan enerji üretimi”), piroliz ve kimyasal geri dönüşüm uygulamalarının iklim değişikliğiyle mücadele aracı olarak sunulması; emisyon yoğun altyapıların uzun yıllar boyunca kalıcı hale gelmesine, fosil yakıt temelli enerji sistemlerine bağımlılığın sürmesine ve yatırımların kaynağında önleme çözümlerinden uzaklaşmasına neden olmaktadır. Atık yakma tesisleri son derece maliyetli olup hem kamu kaynaklarının hem de iklim finansmanının sürdürülemez biçimde kullanılmasına yol açmaktadır. Ayrıca dioksinler, furanlar ve partikül maddeler gibi toksik hava kirleticileri üreterek özellikle kırılgan topluluklar ile tesislerin etki alanında yaşayan kesimler üzerinde orantısız sağlık ve çevre yükleri yaratmaktadır. Bunun yanında yerel atık geri kazanım ekonomilerini baltalar ve bertarafı mümkün olmayan tehlikeli atık kül üretir. Dolayısıyla COP31 kapsamında öncelik verilmesi gereken yaklaşım; atık oluşumunun önlenmesi, organik atıkların düzenli depolama yerine kompost ve benzeri yöntemlerle değerlendirilmesi ve kapsayıcı atık yönetimi uygulamalarının yaygınlaştırılmasıdır. Bu tür politikalar emisyonları kaynağında azaltırken aynı zamanda sosyal, ekonomik ve çevresel faydalar da sağlamaktadır.
4. AB’nin Atık Sığınağı Olmaya Neden Olan Politikalara ve Atık Sömürgeciliğine Son Verilmelidir
Türkiye, Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık’tan gelen plastik atık ihracatının başlıca varış noktalarından biri olma rolünü sona erdirerek sıfır atık politikalarında küresel ölçekte öncü bir konuma gelebilir Sıfır atık ancak sıfır atık ithalatıyla mümkün olur. Türkiye’ye ithal edilen plastik atıkların önemli bir bölümü düşük kaliteli ve geri dönüştürülemez niteliktedir; bazı durumlarda bu oran %50’ye kadar ulaşabilmektedir. Bu atıklar yalnızca sürekli büyüyen bir plastik ve mikroplastik kirliliği kaynağı yaratmakla kalmamakta, aynı zamanda açıkta ya da yasa dışı biçimde yakıldıklarında ciddi çevresel ve sağlık risklerine yol açmaktadır. Bu süreçlerde, küresel ısınmayı hızlandıran güçlü bir kirletici olan siyah karbonun yanı sıra, özellikle kırılgan toplulukları orantısız biçimde etkileyen toksik emisyonlar ortaya çıkmaktadır. Türkiye plastik atık ithalatına kapsamlı bir yasak getirerek, yurt içindeki atık azaltım politikalarını güçlendirebilir, ulusal geri dönüşüm sistemlerini güçlendirebilir, halk sağlığını koruyabilir ve çevresel adalet ve iklim eylemi konusunda güçlü bir liderlik gösterebilir.
5. Atık İşçileri için Adil Geçişi Merkeze Almalıdır
COP30 kapsamında hak temelli bir Adil Geçiş Mekanizması’nın oluşturulması önemli bir dönüm noktası olmuştur. Bu, Küresel Güney ülkelerindeki işçiler, topluluklar ve hareketler için uzun zamandır talep edilen önemli bir kazanımı temsil etmektedir. Ancak hükümetler, geçiş sürecinin finansmanının nasıl sağlanacağına ilişkin temel soruyu cevapsız bıraktı. Yeni ve hibe temelli kamu finansmanı sağlanmadan ve küresel finans sisteminde yapısal reformlar gerçekleştirilmeden, bu mekanizmanın gerekli kaynaklardan yoksun bir taahhüt olarak kalma riski bulunmaktadır. Türkiye, sıfır atık alanındaki öncü rolünü yalnızca atık azaltım politikalarıyla sınırlamamalı; aynı zamanda BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (BMİDÇS) ve çevresel adalet ilkeleri doğrultusunda atık sektöründe adil bir dönüşümün ilerletilmesine de öncülük etmelidir. Gerçek bir sıfır atık yaklaşımı, atık toplayıcılarının ülkenin atık yönetim sisteminde merkezi aktör haline getirilmesi ile mümkündür. Dolayısıyla sıfır atıkta öncü olmak ancak ve ancak atık toplayıcıların önceliklendirilmesi, resmi olarak tanınması ve korunması ile mümkündür. Bu aynı zamanda sosyal güvenlik, iş güvenliği, adil istihdam fırsatları, asgari yaşam ücreti ve yeni malzeme ekonomisi için karar alma süreçlerine anlamlı katılımın sağlanmasını da içerir.
Sonuç
COP31 Başkanlığı’nı ve İklim Şampiyonluğu mekanizmasını, fosil yakıtlardan aşamalı çıkışı adalet temelli sıfır atık politikalarıyla birleştiren bütüncül bir iklim yol haritası ortaya koymaya çağırıyoruz. Tüm taraflar, “Sıfır Atık” etiketinin yüksek hedefli iklim hedeflerini maskelemesinin önüne geçmelidir. COP31’in başarısı, vitrin niteliğindeki politikaların ötesine geçilerek; hem insanları hem de gezegeni koruyan yapısal dönüşümlerin hayata geçirilmesine bağlı olacaktır.
ESPAÑOL
Declaración conjunta: Alinear la meta de «Basura Cero» con una acción climática ambiciosa rumbo a la COP 31
Mientras Turquía se prepara para acoger la COP 31, nosotros, las organizaciones de la sociedad civil abajo firmantes, reconocemos la decisión de la Presidencia turca de elevar el objetivo «Basura Cero» y la reducción del metano derivado de los residuos a la categoría de prioridades principales dentro de la Agenda de Acción. Afirmamos que «Basura Cero» es una estrategia indispensable para la mitigación y la adaptación climáticas, así como para obtener beneficios colaterales, dado que aproximadamente el 70 % de las emisiones globales de gases de efecto invernadero están vinculadas a la economía de los materiales: la extracción, la producción y la eliminación de «cosas». Sin embargo, hacemos hincapié en que este enfoque debe reforzar, y no sustituir, una hoja de ruta global vinculante para la eliminación gradual de los combustibles fósiles.
1. Basura Cero como estrategia para la eliminación gradual de los combustibles fósiles
Basura Cero es una de las acciones centrales para la mitigación climática. Es una visión y una hoja de ruta para eliminar los residuos del sistema mediante estrategias que cambian la forma en que producimos y consumimos bienes y procesamos los materiales desechados. Este enfoque cumple con la justicia ambiental y, a la larga, pone fin a la eliminación de residuos en vertederos e incineradoras, al tiempo que mantiene la economía de los materiales dentro de los límites planetarios. La producción y eliminación de materiales —plásticos, cemento, acero, papel y otros— generan aproximadamente el 29 % de todas las emisiones globales de gases de efecto invernadero, y el 99 % de los plásticos se fabrican a partir de combustibles fósiles. Por lo tanto, las políticas de basura cero y reducción de plásticos son, por definición, estrategias de eliminación gradual de los combustibles fósiles. Una agenda ambiciosa para la COP 31 debe incluir objetivos vinculantes para limitar y reducir la producción de plástico, en consonancia con el Tratado Global de las Naciones Unidas sobre el Plástico, a fin de garantizar que la narrativa de «basura cero» no se convierta en una excusa para la expansión petroquímica continua.
2. Cerrar la brecha de rendición de cuentas sobre el metano y avanzar en los compromisos del ROW
Si bien celebramos el enfoque de Turquía en el metano relacionado con los residuos, observamos la contradicción de priorizar este sector mientras el país sigue siendo una de las pocas economías importantes que no ha firmado el Compromiso Global sobre el Metano —una importante brecha de rendición de cuentas—. Para liderar una presidencia creíble de la COP 31, Turquía debe comprometerse con el Pacto y traducir este compromiso en acciones concretas y de gran impacto. Su firma de la Declaración ROW de la COP 29 sobre la reducción del metano procedente de residuos orgánicos demuestra un compromiso inicial, pero se necesita una implementación ambiciosa.
Además de reconocer la Declaración ROW, Turquía debería:
- Establecer objetivos cuantificados de reducción de metano para el sector de los residuos con hitos intermedios claros.
- Integrar estos objetivos en su NDC.
- Legislar la separación obligatoria en origen y eliminar gradualmente el vertido de residuos orgánicos sin tratar.
- Establecer marcos específicos de financiamiento y MRV para apoyar la implementación y garantizar la rendición de cuentas.
- Asegurar que se respete la dimensión social de la gestión de residuos, incluyendo el reconocimiento formal, la protección y la inclusión de los recolectores de residuos en la economía informal en el diseño y la ejecución de las políticas, con acceso a capacitación, seguridad y apoyo financiero.
- Evitar explícitamente las «falsas soluciones» con altas emisiones de carbono, como la quema al aire libre o la incineración para la generación de energía.
Estas medidas pueden reducir el metano del sector de los residuos hasta en un 95 %, lo que es mucho más eficaz que las soluciones tecnológicas, y garantizar que el liderazgo de Turquía en la COP 31 sea creíble, ambicioso y socialmente inclusivo.
3. Evitar vías contraproducentes o con altas emisiones de carbono
Advertimos contra los enfoques de políticas que favorecen tecnologías de tratamiento de residuos con altas emisiones de carbono bajo el pretexto de ser soluciones climáticas. Renombrar la incineración («energía a partir de residuos»), la pirólisis o el reciclaje químico como estrategias de mitigación corre el riesgo de consolidar una infraestructura intensiva en emisiones, creando una dependencia a largo plazo de la energía derivada de combustibles fósiles y desviando la inversión de las soluciones en las etapas iniciales. La incineración es extremadamente costosa y representa un uso insostenible tanto de los fondos públicos como de los fondos climáticos. Además, genera contaminantes atmosféricos tóxicos, como dioxinas, furanos y partículas, que perjudican de manera desproporcionada a las comunidades vulnerables y en primera línea, socava las economías locales de reciclaje y recuperación informal de residuos, y produce cenizas residuales peligrosas. La COP31 debería, en cambio, priorizar medidas en las etapas iniciales, como la prevención de residuos, el desvío de residuos orgánicos y las prácticas de gestión inclusivas, que reducen las emisiones en la fuente al tiempo que aportan beneficios sociales, económicos y ambientales.
4. Acabar con el colonialismo de los residuos
Turquía se encuentra en una posición única para liderar a nivel mundial las soluciones de basura cero al poner fin a su papel como principal destino de las exportaciones de residuos plásticos de la UE y el Reino Unido. Los residuos plásticos importados no solo son en gran medida no reciclables —a menudo hasta un 50 %—, sino que también representan una fuente inagotable de contaminación plástica. Cuando se queman ilegalmente, producen carbono negro, un supercontaminante que acelera el calentamiento global, junto con otras emisiones tóxicas que perjudican de manera desproporcionada a las comunidades vulnerables. Al implementar una prohibición integral de las importaciones de residuos plásticos, Turquía puede priorizar la reducción interna, fortalecer los sistemas nacionales de reciclaje, proteger la salud pública y demostrar liderazgo en justicia ambiental y acción climática.
5. Centrarse en una transición justa para los recolectores y trabajadores del sector de residuos
La COP30 logró un avance decisivo con la creación de un Mecanismo de Transición Justa basado en los derechos, una victoria largamente esperada para los trabajadores, las comunidades y los movimientos de todo el Sur Global. Sin embargo, los gobiernos dejaron sin respuesta la pregunta fundamental: ¿quién pagará por la transición? Sin una nueva financiación pública basada en donaciones y una reforma estructural del sistema financiero global, el mecanismo corre el riesgo de convertirse en otra promesa sin los recursos necesarios para hacer justicia. La defensa de la política de basura cero por parte de Turquía debería tomar el relevo en esta agenda e ir más allá, impulsando una transformación del sector de los residuos en consonancia con la CMNUCC y los principios de justicia ambiental. Un enfoque genuinamente de basura cero significa que los recolectores y recicladores de residuos en la economía informal deben ser priorizados, reconocidos formalmente y protegidos, ya que son actores centrales en el sistema de gestión de residuos del país. Esto incluye garantizar la seguridad social, la seguridad laboral, oportunidades de empleo justas, un ingreso digno, y una participación significativa en la toma de decisiones para la nueva economía de materiales.
Conclusión
Hacemos un llamado a la Presidencia y al Defensor de la COP 31 para que presenten una hoja de ruta climática unificada que combine una eliminación gradual sólida de los combustibles fósiles con una implementación de «basura cero» centrada en la justicia. Todas las Partes deben garantizar que la etiqueta «basura cero» no enmascare objetivos climáticos de baja ambición. El éxito de la COP 31 dependerá de ir más allá de las políticas de escaparate hacia cambios sistémicos que protejan tanto al planeta como a su gente.
FRANÇAIS
Déclaration commune : Aligner le « zéro déchet » sur une action climatique ambitieuse en vue de la COP 31
Alors que la Turquie s’apprête à accueillir la COP 31, nous, organisations de la société civile soussignées, saluons la décision de la présidence turque de faire du « zéro déchet » et de la réduction des émissions de méthane issues des déchets des priorités absolues du programme d’action. Nous affirmons que le zéro déchet est une stratégie indispensable pour l’atténuation et l’adaptation au changement climatique, ainsi que pour les avantages connexes, étant donné qu’environ 70 % des émissions mondiales de gaz à effet de serre sont liées à l’économie des matériaux — l’extraction, la production et l’élimination des « objets ». Cependant, nous soulignons que cette priorité doit renforcer, et non remplacer, une feuille de route mondiale contraignante pour l’élimination progressive des combustibles fossiles.
1. Le « zéro déchet » comme stratégie d’élimination progressive des combustibles fossiles
Le « zéro déchet » est l’une des actions centrales pour l’atténuation du changement climatique. Il s’agit d’une vision et d’une feuille de route visant à éliminer les déchets du système grâce à des stratégies qui modifient la manière dont nous produisons et consommons les biens et traitons les matériaux mis au rebut. Cette approche répond aux principes de justice environnementale et mettra fin à terme à l’élimination des déchets dans les décharges et les incinérateurs, tout en maintenant l’économie des matériaux dans les limites planétaires. La production et l’élimination des matériaux — plastiques, ciment, acier, papier et autres — génèrent environ 29 % de l’ensemble des émissions mondiales de gaz à effet de serre, et 99 % des plastiques sont fabriqués à partir de combustibles fossiles. Par conséquent, les politiques de zéro déchet et de réduction des plastiques sont, par définition, des stratégies d’élimination progressive des combustibles fossiles. Un programme ambitieux pour la COP 31 doit inclure des objectifs contraignants visant à plafonner et à réduire la production de plastique, en accord avec le Traité mondial des Nations unies sur les plastiques, afin de garantir que le discours du « zéro déchet » ne serve pas de prétexte à la poursuite de l’expansion pétrochimique.
2. Combler le déficit de responsabilité en matière de méthane et faire progresser les engagements ROW
Si nous saluons l’attention portée par la Turquie au méthane issu des déchets, nous relevons la contradiction qu’il y a à donner la priorité à ce secteur alors que le pays reste l’une des rares grandes économies à ne pas avoir signé le Global Methane Pledge — un déficit de responsabilité important. Pour assurer une présidence crédible de la COP 31, la Turquie doit s’engager à respecter cet engagement et le traduire en actions concrètes et à fort impact. Sa signature de la Déclaration ROW de la COP 29 sur la réduction du méthane issu des déchets organiques témoigne d’un engagement initial, mais une mise en œuvre ambitieuse est nécessaire.
En plus de reconnaître la Déclaration ROW, la Turquie devrait :
- Fixer des objectifs chiffrés de réduction du méthane pour le secteur des déchets, assortis d’étapes intermédiaires claires.
- Intégrer ces objectifs dans ses NDCs.
- Légiférer pour rendre obligatoire le tri à la source et éliminer progressivement la mise en décharge des déchets organiques non traités.
- Mettre en place des cadres de financement et de MRV (mesure, rapport et vérification) dédiés pour soutenir la mise en œuvre et garantir la responsabilité.
- Veiller à ce que la dimension sociale de la gestion des déchets soit respectée, notamment par la reconnaissance officielle, la protection et l’inclusion des ramasseurs de déchets dans la conception et la mise en œuvre des politiques, avec un accès à la formation, à la sécurité et au soutien financier.
- Éviter explicitement les « fausses solutions » à forte intensité carbone telles que le brûlage à l’air libre ou l’incinération des déchets à des fins énergétiques.
Ces mesures peuvent réduire les émissions de méthane du secteur des déchets jusqu’à 95 %, ce qui est bien plus efficace que les solutions technologiques, et garantir que le leadership de la Turquie lors de la COP 31 soit crédible, ambitieux et socialement inclusif.
3. Éviter les voies contre-productives ou à forte intensité carbone
Nous mettons en garde contre les approches politiques qui favorisent les technologies de traitement des déchets à forte intensité carbone sous le couvert de solutions climatiques. Présenter l’incinération (« valorisation énergétique des déchets »), la pyrolyse ou le recyclage chimique comme des stratégies d’atténuation risque de verrouiller des infrastructures à fortes émissions, de créer une dépendance à long terme à l’égard de l’énergie dérivée des combustibles fossiles et de détourner les investissements des solutions en amont. L’incinération est extrêmement coûteuse et représente une utilisation non durable des financements publics et climatiques. Elle génère également des polluants atmosphériques toxiques, notamment des dioxines, des furanes et des particules fines, qui nuisent de manière disproportionnée aux communautés de première ligne et vulnérables, sapent les économies locales de recyclage et de valorisation informelle des déchets, et produisent des cendres résiduelles dangereuses. La COP 31 devrait plutôt donner la priorité à des mesures en amont telles que la prévention des déchets, le détournement des déchets organiques et des pratiques de gestion inclusives, qui réduisent les émissions à la source tout en apportant des avantages sociaux, économiques et environnementaux.
4. Mettre fin au colonialisme des déchets
La Turquie est particulièrement bien placée pour jouer un rôle de premier plan au niveau mondial en matière de solutions « zéro déchet » en mettant fin à son statut de principale destination des exportations de déchets plastiques en provenance de l’UE et du Royaume-Uni. Les déchets plastiques importés sont non seulement en grande partie non recyclables – souvent jusqu’à 50 % –, mais constituent également une source inépuisable de pollution plastique. Lorsqu’ils sont brûlés illégalement, ils produisent du carbone noir, un super-polluant qui accélère le réchauffement climatique, ainsi que d’autres émissions toxiques qui nuisent de manière disproportionnée aux communautés vulnérables. En mettant en œuvre une interdiction totale des importations de déchets plastiques, la Turquie peut donner la priorité à la réduction des déchets au niveau national, renforcer les systèmes de recyclage nationaux, protéger la santé publique et faire preuve de leadership en matière de justice environnementale et d’action climatique.
5. Placer la transition juste au cœur des préoccupations pour les récupérateurs de déchets et autres travailleurs du secteur
La COP 30 a marqué un tournant décisif avec la création d’un mécanisme de transition juste fondé sur les droits, une victoire attendue de longue date pour les travailleurs de l’économie informelle, les communautés et les mouvements sociaux à travers le Sud global. Pourtant, les gouvernements ont laissé sans réponse la question centrale : qui financera la transition ? Sans nouveaux financements publics sous forme de subventions et sans réforme structurelle du système financier mondial, ce mécanisme risque de devenir une nouvelle promesse sans les ressources nécessaires pour rendre justice. L’engagement de la Turquie en faveur du zéro déchet devrait prendre le relais de cet agenda et aller plus loin, en faisant progresser une transformation du secteur des déchets conforme à la CCNUCC et aux principes de justice environnementale.Une véritable approche « zéro déchet » implique que les récupérateurs de déchets et autres travailleurs du secteur soient prioritaires, officiellement reconnus et protégés, car ils sont des acteurs centraux du système de gestion des déchets du pays. Cela passe par la garantie de la sécurité sociale, de la sécurité au travail, d’opportunités d’emploi équitables et d’un revenu décent, et d’une participation significative à la prise de décision pour la nouvelle économie des matériaux.
Conclusion
Nous appelons la présidence et le champion de la COP 31 à présenter une feuille de route climatique unifiée qui combine une élimination progressive et rigoureuse des combustibles fossiles avec une mise en œuvre du « zéro déchet » centrée sur la justice. Toutes les Parties doivent veiller à ce que le label « zéro déchet » ne masque pas des objectifs climatiques peu ambitieux. Le succès de la COP 31 dépendra de la capacité à aller au-delà des politiques de façade pour opérer des changements systémiques qui protègent à la fois la planète et ses habitants.
Signatories
1000 Grandmothers for Future Generations
Aama Nepal Foundation
AbibiNsroma Foundation
Agency for Conservation and Development (ACD)
AGIR POUR LA SECURITE ET LA SOUVERAINETÉ ALIMENTAIRE (ASSA)
Allen+
APLOI (The Indonesian Organic Waste Management Association)
ASSOCIATION OF SCRAPS AND WASTEPICKERS OF LAGOS STATE ASWOL
Association pour la protection de l’environnement banda bitsi
Bio Vision Africa (BiVA)
Bioenzyme Entrepreneur Academy Of India
Blue Dalian
Breathe Free Detroit
CAB
Carbone Guinée
Carrot Foundation
CEE Bankwatch Network
Centre for Citizens Conserving Environment & Management (CECIC)
Centre For Earth Works (CFEW)
Centre for Environment Justice and Development
Centre for financial accountability
Centro de Estudios Superiores Universitarios – Universidad Mayor de San Simón (CESU-UMSS)
CESTA AT
Citizen consumer and civic Action Group
Climate Action Network Arab World
Climate Action Network Zimbabwe
Coaction Indonesia
COLECTIVO ACONTRAVIA
Colectivo Acontravia
Dalai Lama Foundation
Društvo Ekologi brez meja
Ecosoum
Ecoteca NGO
Egyptian Foundation for Environmental Rights – EFER
End Plastic Pollution Uganda
Environment and Social Development Organization – ESDO
Fair Resource Foundation
Faith and Hope Association
Family Tree Movement Namibia
Flamingo Chap Chap CBO
Foundation for Environment and Development (FEDEV)
Foundation Milieukontakt Albania
Friends of the Earth – SPZ
Friends of the Earth Cyprus
Front commun pour la protection de l’environnement et des Espaces Protégés (FCPEEP-RDC)
Fundacion Basura
Fundación El Árbol
Fundación Entrejardines
Future for Future
GLOBAL 2000
Global Alliance for Incinerator Alternatives (GAIA)
Grambangla Unnayan Committee
GRC
Green Knowledge Foundation
Greenaction for Health and Environmental Justice
Greenpeace Türkiye
Health Environment and Climate Action Foundation (HECAF360)
Health service consumer Rights watch
Hnutí DUHA – Friends of the Earth Czech Republic
Humusz Szövetség
Instituto Pólis (Pólis Institute for Social Policy Studies, Training and Advisory Services)
International Alliance of Waste Pickers
Irrigation Training and Economic Empowerment Organization – IRTECO
Just Transition Alliance
Kalyani Rani Biswas
KongoGreen
Korea Zero Waste Movement Network
La Cuica Cósmica
Microplastic Research Group
Mikroplastik Araştırma Grubu
Miya Ywech
Mother Earth Foundation (MEF)
MT Plastic Free
NA
Nect Green Code (NGC)
Nipe Fagio
Pacific Environment Vietnam
Pan African Vision for the Environment(PAVE)
Plastic Free Future
Plastic Free Türkiye Platform
Pocasset Pokanoket Land Trust
Polish Zero Waste Association
Prakriti Sanrachna
Prowaste concepts pvt ltd
Reach-Out Health Awareness Foundation
Red de Acción por los Derechos Ambientales RADA
Retorna
Rezero
Sanggar Hijau Indonesia
Scuola Agraria del Parco di Monza
Slingshot
Solidarité pour la Protection des Droits de l’Enfant( SOPRODE)
Sustainable Environment Development Initiative
Sustainable Research and Action for Environmental Development (SRADev Nigeria)
THANAL Trust
The Danish Society for Nsature Conservation
The UMI FUND
United Kingdom Without Incineration Network (UKWIN)
VOICE (Voice Of Irish Concern for the Environment)
VšĮ “Žiedinė ekonomika”
Vukani Environmental Movement
WALHI
West Berkeley Alliance for Clean Air and Safe Jobs
WIEGO
WWF-Türkiye
Xpozz India
Youth Exploring Solutions
ZERO – Association for the Sustainability of the Earth System
Zero Waste Aotearoa
Zero Waste Association of South Africa
Zero Waste BC
Zero Waste Belgium
Zero Waste Canada
Zero Waste Detroit
Zero Waste Estonia SA
Zero Waste Europe
Zero Waste Italy
Zero Waste Ithaca
Zero Waste Lab
Zero Waste Latvija
Zero Waste Nederland
Zero Waste Senegal Association
Zero Waste Society
Zero Waste USA